Dankzij deze verlichting zijn we in staat het "onder-water- leven" van onze vissen en planten gade te slaan.
Toch tast nog menig aquariaan in het duister wanneer men praat over verlichting.
Waarschijnlijk omdat het niet eenvoudig is om, op een voor iedereen verstaanbare manier, dit onderwerp uit de doeken te doen.
In een zoetwateraquarium is de juiste verlichting afhankelijk van de inhoud van ons aquarium.
Aquaria met hoofdzakelijk vissen kunnen best niet te sterk verlicht worden.
Hierdoor zullen de vissen zich niet meer op hun gemak voelen.
Het spreekt voor zichzelf dat zo een aquarium best beplant wordt met minder licht behoevende planten.
De juiste keuze van het licht is dus vooral belangrijk voor een goede plantengroei.
Planten hebben de energie van het licht nodig om de voor hun stofwisseling noodzakelijke koolhydraten aan te maken.
1. Belichtingssterkte.
De lichtbehoefte van onze aquariumplanten wordt meestal overschat!
In de tropen schijnt ook niet elke dag de zon.
Zowel te weinig of te veel licht heeft een negatieve invloed op onze aquariumplanten.
Te veel licht.
De planten verbruiken sneller hun voedingsstoffen.
We moeten dus regelmatiger bijmesten om ze niet te laten verkommeren.
Een sterkere belichting veroorzaakt ook een sneller verbruik van CO2, waardoor de pH-waarde gevaarlijk hoog kan oplopen.
Dit kan gemakkelijk onder controle gehouden worden met een CO2-installatie.
Het gebruik ervan is dan ook aan te raden bij sterk belichte aquaria.
Te weinig licht.
Bij een te zwakke belichting worden bij stengelplanten de afstanden tussen de bladkransen naar boven steeds groter.
Rode planten verliezen hun decoratieve kleur en worden groen.
2. Hoeveel licht?
De verlichting van ons aquarium moet zowel voor onze vissen als planten geschikt zijn.
Vissen leven in de natuur hoofdzakelijk in beschaduwde gebieden.
Bij een te felle verlichting reageren ze schuw en verbleken de kleuren.
Wensen we toch enkele vissen samen te houden met licht minnende planten dan zorgen we best voor enkele beschaduwde plekjes d.m.v. drijfplanten of overhangende kienhoutwortels.
De meeste planten kunnen zich binnen bepaalde grenzen aanpassen aan de lichtomstandigheden.
Naar gelang de herkomst kunnen we voor de individuele plantensoorten spreken van kleine, middelgrote, grote en zéér grote lichtbehoefte.
De behoefte wordt opgegeven in watt (W) of lumen (lm) per liter.
klein 20-25 lm/l 0,2-0,3 W/l
middelgroot 25-35 lm/l 0,3-0,5 W/l
groot 40-60 lm/l 0,6-0,8 W/l
zeer groot > 60 lm/l > 0,8 W/l
Lumen per watt is een maat voor het lichtrendement en vertelt ons hoeveel licht een lamp uit 1 watt kan halen.
Dit verschilt sterk naar gelang het lamptype.
Hoe hoger de lumenstroom, des te feller zien we ze schijnen.
Een aquarium moet dus afhankelijk van de aanwezige planten verlicht worden met 20-60 lm/l of met 0,3 tot 0,8 W/l.
Tip!
Om het evenwicht in het water niet te verstoren mag men nooit alle lampen tegelijk vernieuwen!
Het is aan te raden tussen de vernieuwingen minimaal 4 weken te wachten.
Tip!
Het lichtvermogen in jouw aquarium kan je verhogen door lampen met meer lichtrendement te gebruiken en door reflectoren aan te brengen voor een optimale weerkaatsing.
3. Lichtkleur.
Daglicht ziet er wit uit maar bestaat in werkelijkheid uit verschillende kleuren.
De kleuren die erin aanwezig zijn kunnen we zien in een regenboog.
De kleuren worden bepaald door de verschillende golflengten van het licht.
Licht met lange golven komt over als rood, licht met korte golven als blauw.
Bij de fabricage van lampen kan men er voor zorgen dat ze de verschillende kleuren met een verschillende intensiteit uitstralen.
Dit noemt men "het spectrum".
Welk spectrum voor onze aquariumplanten?
Vroeger ging men er van uit dat planten voornamelijk van blauw en rood licht hielden.
Op basis daarvan werden speciale plantenlampen ontwikkeld (GroLux, Fluora, Aqua Glo, …).
Uit recent onderzoek blijkt dat planten een breed spectrum weten te waarderen, maar een duidelijke stofwisselingstoename vertonen in het oranje en rode deel.
Bij algen ligt het activiteitsmaximum in het blauwe deel.
(zie onderstaande grafiek)
Welke kleuren moet een goede lamp hebben?
Er zijn bepaalde criteria waaraan onze lampen moeten voldoen.
"Veel oranjerood en weinig blauw in het spectrum."
Planten kunnen wennen aan een bepaalde lichtkleur.
Eénmaal gewend aan een bepaald spectrum (zie afbeelding hieronder..) kunnen ze zich nadien moeilijk aanpassen waardoor ze de bladeren verliezen.
Dit is wat er voornamelijk gebeurd bij de aankoop van nieuwe planten.
Deze omschakelingsperiode die voor de planten grote gevaren inhoudt, kan 1 á 3 maanden duren.
Gooi uw nieuwe planten dus niet te snel in de vuilniszak.
Straallampen zoals GroLux en Aqua- of Power-Glo kunnen wegens de onnatuurlijke kleurweergave en wegens het grote aandeel blauw en het daaraan verbonden gevaar voor een algenplaag niet langer aanbevolen worden.
Deze lampen werden bij de ontwikkeling getest op algen en niet op waterplanten!
Overzicht van de meest aangeboden lampen.
Aan de hand van een voorbeeld maken we dit even duidelijk.
Een aquarium van 500 liter (lengte = 1,75 m) wordt straks beplant met licht hoevende planten en voorzien van enkele schuilplaatsen voor de weinige visjes die er zullen in leven.
Uit ons eerste tabelletje kunnen we afleiden dat we ongeveer 500 liter X 50 lumen/l = 25.000 lumen boven onze bak moeten krijgen.
We gebruiken uiteraard enkel plantvriendelijke lampen met warm licht en hoog lichtrendement.
2 x Philips Warm extra /82 (58 W) = 2 x (89.7 lm/W x 58 W) = 10.406 lm
2 x Philips Warm /83 (58 W) = 2 x (89.7 lm/W x 58 W) = 10.406 lm
1 x Philips Warm deLux /92 (58 W) = 1 x (64.7 lm/W x 58 W) = 3.753 lm
Deze combinatie brengt ons zeer dicht (24.565 lm) bij onze genoemde waarde en moet voldoen voor ons aquarium.
Deze waarde is enkel juist wanneer we het lichtrendement van onze lampen volledig benutten, dus met reflectoren!
4. Belichtingsduur.
Een dag in de tropen duurt ongeveer 12 uur.
Dit betekent niet dat de zon er ook 12 uur volop schijnt.
De eerste en de laatste uren schijnt de zon met minder energie, waaruit we kunnen concluderen dat 10 tot 12 uur verlichting op ons aquarium ruimschoots volstaat.
Meer dan 12 uur doet meer kwaad dan goed!
Tip!
Met een tijdschakelaar kunnen we het dag/nachtritme perfect regelen.
Om na de dagelijkse sleur nog even te genieten van het aquarium stellen we de tijden bijvoorbeeld in van 11.00 tot 23.00 uur.
Tip!
Ook in de tropische gebieden is het wel eens "een betrokken tot zwaar betrokken dag met kans op regen".
We kunnen de groei van onze planten stimuleren door af en toe eens een slecht weer na te bootsen.
Hiervoor schakelen we enkele uren tot maximaal één dag 1 á 2 lampen uit.
5. Lichtbronnen.
Er zijn enkele mogelijkheden om ons aquarium te verlichten.
Zonlicht.
Goedkoop en natuurlijk, maar moeilijk te doseren.
Algen doen spoedig hun intrede en in de zomer wordt het water te warm.
Gloeilampen.
Niet aan te raden vanwege hun grote stroomverbruik, lage lichtrendement, korte levensduur, sterke warmteafgifte en ongelijkmatige belichting.
Hun licht bevat wel een groot aandeel rood dat de groei bevordert en plaatselijk zijn ze dus wel te gebruiken.
Altijd waterdichte fittings gebruiken!
TL-buizen.
Voor aquaria tot 50 cm diepte de best geschikte verlichtingsbron!
Deze lampen bieden een laag stroomverbruik tegenover een hoog lichtrendement, een geringe warmteontwikkeling in vergelijking met alle andere en een goede kleurweergave bij de juiste keuze (tabellen).
Daarenboven hebben ze een lange levensduur!
Volgens de fabrikant tot 7500 uur, wat zou betekenen dat men ze in een aquarium met normale verlichtingsduur (12 uur) slechts om de 21 maanden zou moeten vervangen.
Dit kan men toepassen in een cichlidenaquarium met zeer weinig planten, maar niet in de "Hollandse plantenbak".
Op één jaar tijd is het aan te raden alle lampen minstens éénmaal te vervangen!
HQL & HQI.
In vergelijking met de TL-buizen bieden ze vele nadelen!
Duur in aanschaf, dure reservelampen, korte levensduur, laag lichtrendement, slechte kleurweergave en grote warmteontwikkeling.
Door het gebundeld licht zijn ze wel toe te passen in aquaria die dieper zijn dan 50 cm.
Bij gebruik van deze lampen in een beplant aquarium is het noodzakelijk de meest licht behoevende planten direct onder de lamp te plaatsen.
6. Besluit.
Voldoende verlichting en een goed spectrum zullen onze planten zeker op prijs weten te stellen.
Denk er echter aan dat de pH-waarde van het aquariumwater gemakkelijker kan schommelen bij veel licht.
Een regelmatige controle en toevoer van CO2 zijn dus zeker aan te raden.
Het verbruik van voedingsstoffen neemt eveneens toe naarmate de verlichting sterker wordt!
Dus, regelmatig bijmesten!
Een te zwakke verlichting is ook niet altijd de reden waarom de planten niet gaan groeien!
Controleer steeds de planten die niet willen groeien en tracht hun eisen te achterhalen.
Zijn het enkel en alleen de licht minnende soorten die het laten afweten dan schort er inderdaad iets met de capaciteit van de lichtbronnen.
Nooit alles in één keer aanpassen!
Bron: http://www.kara-inci.nl
